تیتانوبوآ ()، ماری منقرضشده است که در دوران پالئوسن (۶۶ میلیون تا ۵۶ میلیون سال پیش) زندگی میکرد و بزرگترین عضو شناختهشده زیرراسته ماره (Serpentes) به شمار میرود. چندین فسیل از تیتانوبوآ کشف شدهاند که قدمت آنها به ۵۸ تا ۶۰ میلیون سال پیش بازمیگردد. دیرینهشناسان با بررسی مهرههای یافتشده (بخشهای منفرد ستون فقرات)، تخمین زدهاند که طول بدن یک تیتانوبوآی بالغ به طور متوسط حدود ۱۳ متر (۴۲.۷ فوت) و وزن آن تقریباً ۱۱۳۵ کیلوگرم (۱.۲۵ تن) بوده است. تیتانوبوآ با آناکونداها و بوآهای امروزی خویشاوند است، اما مشخص نیست که به کدام یک از این مارهای منقبضکننده مدرن نزدیکتر بوده است.
کشف و ویژگیهای فیزیکی تیتانوبوآ
تیتانوبوآ اولین بار در سال ۲۰۰۹، حدود پنج سال پس از حفاری آن از سنگهای معدن زغال سنگ سرجون در کلمبیا، واقع در غرب دهانه دریاچه ماراکایبو، توصیف شد. تاکنون بقایای تقریباً ۳۰ نمونه از این مار کشف شده است. بیشتر این نمونهها بالغ هستند، اما تعدادی مار جوان نیز یافت شدهاند. بیشتر فسیلها شامل مهرهها و دندهها هستند که در فسیل مارهای دیگر نیز معمول است. تخمین زده میشود که تیتانوبوآ ممکن است بیش از ۲۵۰ مهره داشته است. حداقل یک نمونه تقریباً کامل همراه با جمجمه نیز پیدا شده است. وجود چنین تعداد زیادی از نمونهها با ابعاد غولپیکر مشابه نشان میدهد که طول ۱۳ متری احتمالاً برای مارهای بالغ این گونه طبیعی بوده است. در مقایسه، طول متوسط آناکونداهای بالغ حدود ۶.۵ متر (۲۱.۳ فوت) است، در حالی که آناکونداهای رکوردشکن حدود ۹ متر (حدود ۲۹.۵ فوت) طول دارند. هیچ مار زندهای با طول تأیید شده بیش از ۹.۶ متر (حدود ۳۱.۵ فوت) یافت نشده است.
ارتباط اندازه تیتانوبوآ با اقلیم پالئوسن
اندازه عظیم این مار به شدت با اقلیم دوران پالئوسن مرتبط دانسته میشود. مارها، مانند سایر حیوانات خونسرد (پویکیلورمیک)، سرعت متابولیکی دارند که تحت تأثیر دمای محیط اطراف است. برای حفظ رشد طبیعی، مارها باید گرمای کافی داشته باشند. یک مار برای اینکه به بزرگی تیتانوبوآ رشد کند، به محیطی فوقالعاده گرم نیاز داشت، همانند محیطی که ویژگی دوران پالئوسن بود. زغالسنگهای استخراجشده در سرجون از رسوباتی تشکیل شدهاند که توسط یک باتلاق وسیع پالئوسن در امتداد حاشیه یک دریای کمعمق باستانی، در پایه پیشسازهای اولیه کوههای آند، به جا ماندهاند. این محیط باستانی از نظر ترکیب شبیه به باتلاقهای دلتای رودخانه میسیسیپی یا اورگلیدز در آمریکای شمالی بود؛ با این حال، در منطقهای گرمسیری قرار داشت، در زمانی که اقلیم زمین به طور استثنایی گرم بود.
سبک زندگی تیتانوبوآ
احتمالاً تیتانوبوآ بیشتر وقت خود را در آب میگذرانده است. ساختار رسوبی سنگهای منطقه و حفظ فسیلهای موجودات آبدوست (مانند گیاهان شبهمانگرو، کروکودیلها، لاکپشتها و ماهیها) در لایهها نشان میدهد که منطقه آبگرفته بوده است. به همین ترتیب، آناکونداهای امروزی نیز بیشتر وقت خود را در آب یا نزدیک آن میگذرانند، جایی که در میان پوشش گیاهی در آبهای کمعمق پنهان شده و به کمین شکار مینشینند. بسیار محتمل است که تیتانوبوآ نیز عادات مشابهی داشته است، زیرا اندازه بزرگ این حیوان زندگی در خشکی را دشوار یا غیرممکن میساخت.