دانشمندان نهنگی باستانی با چشمهای درشت و دندانهای تیز کشف کردهاند که حدود ۲۶ میلیون سال پیش در سواحل استرالیا طعمههای خود را میبلعیده است. این نهنگ که به طرز فریبندهای بامزه توصیف شده، «جانجوسیتوس دالاردی» نام گرفته است.
«جانجوسیتوس دالاردی» یکی از اولین خویشاوندان شناختهشده نهنگهای بالین، از جمله نهنگ غولپیکر آبی است. اما این نهنگ بسیار کوچکتر از خویشاوندان امروزی خود بوده و بدنی جمعوجور و مناسب برای سرعت داشته است.
محققان این گونه جدید را از روی قطعات جمجمهای که در ساحل جنوب شرقی استرالیا پیدا شده، شناسایی کردهاند. بر اساس مطالعهای که در مجله Zoological Journal of the Linnean Society منتشر شده، این فسیل متعلق به یک نهنگ جوان یا نیمهبالغ با طولی حدود ۲.۱ متر بوده است.
روایرید دانکن، دانشجوی دکتری دیرینهشناسی و نویسنده اصلی این مطالعه، در بیانیهای گفت: «این اساساً یک نهنگ کوچک با چشمهای درشت و دهانی پر از دندانهای تیز و بُرنده است. تصور کنید یک نهنگ بالین کوچک و به ظاهر بامزه که شبیه کوسههاست، اما قطعاً بیخطر نیست.»
«جانجوسیتوس دالاردی» به خانوادهای از نهنگهای کوچک به نام مامالودونتیها تعلق دارد که در آبهای گرم و کمعمق اطراف استرالیا و نیوزلند در دوره اولیگوسن (۳۳.۹ تا ۲۳ میلیون سال پیش) زندگی میکردهاند. این زمان از نظر تکاملی چندان از زمانی که اجداد باستانی نهنگهای امروزی برای اولین بار حدود ۵۰ میلیون سال پیش به اقیانوس بازگشتند، دور نیست.
چگونه این فسیل کشف شد؟
این فسیل در سال ۲۰۱۹ توسط راس دالارد، یک مدیر مدرسه، در حال قدم زدن در ساحل هف مون در نزدیکی ملبورن پیدا شد. فسیلها در یک رخنمون سنگی در معرض فرسایش امواج قرار داشتند که بخشی از یک سازند زمینشناسی به نام جان جوک مارل است و بین ۲۴ تا ۲۸ میلیون سال قدمت دارد. پس از کشف، دالارد فسیلها را به موزه ویکتوریا اهدا کرد.
اریک فیتزجرالد، سرپرست دیرینهشناسی مهرهداران در مؤسسه تحقیقاتی موزه ویکتوریا و نویسنده ارشد این مطالعه، میگوید: «چنین کشفهای عمومی و گزارش آنها به موزه حیاتی است. کشف راس فصل کاملی از تکامل نهنگها را که قبلاً ندیده بودیم، باز کرده است. این یادآوری است که فسیلهایی که میتوانند دنیا را تغییر دهند، ممکن است در حیاط خلوت خود شما پیدا شوند.»
محققان از تکنیکهای مختلفی مانند عکاسی، اسکنهای میکرو-سیتی و سایر روشها برای تجزیه و تحلیل دقیق فسیلها استفاده کردند که شامل دندانهای سالم و ساختارهای گوش داخلی میشد. این تیم نتیجه گرفتند که جانجوسیتوس دالاردی یک گونه ناشناخته از مامالودونتیها است و آن را به افتخار دالارد نامگذاری کردند. یکی از دلایلی که محققان توانستند تشخیص دهند این نهنگ جوان بوده، نبود سایش روی دندانهایش بود.
جنوب شرقی استرالیا به یکی از نقاط مهم برای فسیلهای نهنگ باستانی تبدیل شده است و دو گونه مامالودونتید دیگر نیز از سازند جان جوک مارل در این منطقه کشف شدهاند. محققان به یافتن فسیلها در این منطقه ادامه میدهند و انتظار کشفهای بیشتری را در سالهای آینده دارند.
فیتزجرالد میگوید: «این منطقه زمانی مهد برخی از غیرعادیترین نهنگهای تاریخ بوده است و ما تازه شروع به کشف داستانهای آنها کردهایم.»